Reklamda Neyin İşe Yaradığı Nasıl Anlaşılır?
Metehan Karataş3 dakikalık okuma
Kısa cevap: Hangi reklamın işe yaradığını anlamak için yeni bir araca değil, düzenli bir kayda ihtiyaç vardır. Her kampanyaya tek bir hedef ve tek bir ölçü verin; harcamayı satışa ya da başvuruya bağlayan tabloyu üç ay boyunca aynı biçimde tutun.
“Reklama para harcıyoruz ama neyin işe yaradığını bilmiyoruz.” Bu cümle, farklı büyüklükteki pek çok kurumda neredeyse aynı sözcüklerle kurulur. Reklam panelleri ayrıntılı rakamlar sunar; buna karşın en temel soru yanıtsız kalır. Bunun nedeni verinin azlığı değildir. Reklamın gösterdiği rakam ile kurumun kasasına ya da başvuru defterine yansıyan sonuç, hiçbir yerde yan yana getirilmemiştir.
Tek kampanya, tek hedef
Bir kampanyadan aynı anda bilinirlik, site ziyareti, başvuru ve satış beklendiğinde hangisinin gerçekleştiğini söylemek zorlaşır. Reklam platformları da tek bir hedefe göre en iyi sonucu verecek biçimde çalışır. Kampanya açılmadan önce tek cümle yazılmalıdır: Bu kampanya sonunda kimin, ne yapmasını istiyoruz?
Hedef “form doldurulması” ise ölçü tamamlanan form sayısıdır. Hedef “mağazaya gelinmesi” ise ölçü, kampanya dönemindeki ziyaret ya da satış kaydıdır. Tıklama ve gösterim bu hedeflere giden yoldaki ara rakamlardır; sonuç yerine konmamalıdır.
Harcamayı sonuca bağlayan tablo
| Sütun | Ne yazılır | Kaynak |
|---|---|---|
| Kampanya | Adı ve tek cümlelik hedefi | Kampanya brifi |
| Harcama | Dönem içinde ödenen tutar | Reklam paneli |
| Gelen talep | Form, arama ya da mesaj sayısı | Form ve çağrı kaydı |
| Nitelikli talep | Gerçekten hizmetle ilgili olanlar | Satış ya da hizmet birimi |
| Sonuç | Satış, randevu ya da kayıt | Satış kaydı |
| Talep başına maliyet | Harcama bölü nitelikli talep | Hesaplanır |
Tablonun en önemli sütunu “nitelikli talep”tir. Reklam paneli bunu bilemez; yalnızca talebi karşılayan kişi bilir. Bu yüzden tablo, pazarlama ile satış ya da hizmet biriminin birlikte doldurduğu bir belge olmalıdır.
Talebin nereden geldiği nasıl kaydedilir
Her reklam bağlantısına kampanyayı tanımlayan etiketler eklenmesi, site ölçüm aracında hangi ziyaretin hangi kampanyadan geldiğini gösterir. Telefonla gelen talepler için en basit yöntem, arayan kişiye bizi nereden duyduğunu sormak ve yanıtı kayda geçirmektir. Kusursuz bir ölçüm beklemek gerekmez; tutarlı biçimde tutulan yaklaşık bir kayıt, hiç tutulmayan kusursuz bir sistemden daha değerlidir.
Neden üç ay
Tek bir ayın sonucu yanıltıcı olabilir: tatil dönemleri, mevsim etkisi ya da tek seferlik büyük bir satış rakamı bozar. Üç ay boyunca aynı biçimde tutulan tablo, hangi kampanyanın düzenli olarak nitelikli talep getirdiğini, hangisinin yalnızca tıklama ürettiğini gösterir. Bu sürenin sonunda bütçe kararı tahmine değil, kurumun kendi verisine dayanır.
Üç ayın sonunda genellikle üç grup ortaya çıkar: sürdürülecek kampanyalar, değiştirilerek yeniden denenecekler ve kapatılacaklar. Kapatılan kampanyadan kazanılan bütçe, işe yaradığı görülenlere aktarılır.
Reklam dışı etkiler
Bir dönemde talep artmışsa bunun tamamını reklama yazmak doğru olmaz. Kurumu zaten tanıyan ve adını arayarak gelen kişiler, reklam olmasa da gelecekti. Bu nedenle kurum adıyla yapılan aramalardan gelen talepler ayrı bir satırda izlenmelidir. Fiyat değişikliği, yeni bir şube ya da basında çıkan bir haber gibi etkenler de tabloya not olarak düşülmelidir.
Reklamın gerçek katkısını görmenin en güvenilir yollarından biri küçük bir karşılaştırmadır: benzer iki bölgeden ya da iki dönemden yalnızca birinde reklam yapılır ve aradaki fark izlenir. Bu yöntem küçük bütçelerde bile uygulanabilir.
Tabloyu yönetime sunarken
Yönetim toplantısında tablonun tamamını okumak gerekmez. Üç satır yeterlidir: en düşük maliyetle nitelikli talep getiren kampanya, en pahalıya mal olan kampanya ve önümüzdeki dönem için önerilen değişiklik. Bu üç satır, bütçe tartışmasını görüşlerden rakamlara taşır ve kararın birkaç dakika içinde alınmasını sağlar.
Sık yapılan üç hata
- Her ay ölçüyü değiştirmek. Bir ay tıklamaya, ertesi ay etkileşime bakıldığında dönemler karşılaştırılamaz.
- Tabloyu yalnızca pazarlamanın tutması. Talebin niteliğini bilen birim sürece katılmadığında tablo yarım kalır.
- İlk haftanın sonucuna göre karar vermek. Kampanyaların dengeye oturması zaman alır.
Ekipte kim neyi üstlenir
- Pazarlama ya da ajans: Kampanya hedefini yazar, harcama ve talep sütunlarını doldurur.
- Satış ya da hizmet birimi: Talebin nitelikli olup olmadığını ve sonucu işler.
- Yönetim: Tabloyu ayda bir inceler, üç ay sonunda bütçe kararını verir.
Sık sorulan sorular
Ajansımız bu tabloyu tutmalı mı
Harcama ve talep bölümünü tutabilir. Nitelik ve sonuç bilgisi ise kurumun içinden gelmelidir.
Küçük bütçelerde de anlamlı mı
Evet. Bütçe ne kadar küçükse, işe yaramayan kampanyayı erken fark etmek o kadar önemlidir.
Satış süreci uzunsa ne yapılır
Sonuç sütunu geç dolar; bu süre içinde nitelikli talep ve teklif sayısı ara gösterge olarak izlenir.
Yarın ne yapabilirsiniz
Şu anda yayında olan her kampanyanın yanına tek cümlelik hedefini ve tek ölçüsünü yazın. Yazamadığınız kampanyalar, gözden geçirilecek ilk kalemlerdir.
Kurumunuzda bu düzeni birlikte kurmak isterseniz danışmanlık ya da kuruma özel eğitim talep edebilirsiniz.
Paylaşın
Bu yazı kimin masasında olmalı?
Metehan KarataşMK Yeni Medya kurucusu. Dijital pazarlama stratejisti, kurumsal iletişim danışmanı ve eğitimci. Hakkında →
Her gün bir yönetici sorusu ve kısa yanıt: YouTube · LinkedIn · X
